II Liceum Ogólnokształcące w Kartuzach
im. dra Aleksandra Majkowskiego
Osiedle Wybickiego 33
83-300 Kartuzy

Imieniny obchodzą:
Domasława, Domisława, Marek, Melchior, Regina, Rena, Ryszard,

Cytat tygodnia:

Informatyka

DOS

1. DOS - Disk Operating System.

Twórcy systemu operacyjnego DOS wzorowali się na popularnym uniwersalnym systemie operacyjnym CP/M, przeznaczonym dla komputerów 8-bitowych. Ułatwiło to przenoszenie oprogramowania na nowš platformę 16-bitowš i nie nastręczało użytkownikom komputerów posługiwanie się nowym, wówczas, systemem operacyjnym.
System operacyjny DOS został wyprodukowany przez firmę IBM (wersja 1.0), jako popularny system operacyjny dla komputerów osobistych. System konsekwentnie ulepszano, powstawały coraz to nowsze wersje DOS’a produkowane równolegle przez firmy IBM i Microsoft.

PC-DOS - firma IBM
MS-DOS - firma Microsoft

Obecnie DOS nie odgrywa większej roli w posługiwaniu się sprzętem komputerowym. Współczesne chipsety płyt głównych i większość sterowników urządzeń współpracujących z komputerami nie obsługuje w stu procentach DOS’a. Stąd wynikają kłopoty np. z zakupem nowej drukarki, która umożliwłaby drukowanie dokumentów tworzonych w programach DOS’owych.
Jedną z najważniejszych cech systemu DOS jest jego jednozadaniowość - to znaczy, że nie można wykonywać więcej niż jednej akcji w tym samym czasie. Kolejne zadania mogą się wykonać po zakończeniu się poprzednich - w odróżnieniu do systemu Windows, który jest wielozadaniowy (wiele operacji wykonuje się w tym samym czasie).
Mimo to w wielu uruchamianych codziennie komputerach jest ładowany DOS. W środowiskach graficznych Windows 3.1, 3.11, 95, 98, 98Se, Me DOS był podstawą, mimo, że czyniono wysiłki aby 32-bitowe produkty pracowały samodzielnie - bez udziału DOS’a.
Zaawansowany użytkownik komputera musi posiadać umiejętność korzystania z systemu DOS.
W przypadku awarii graficznej części systemu Windows zawsze istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że podstawa Windows - system MS-DOS - nadal będzie sprawny i naprawę będzie można przeprowdzić z wiersza poleceń systemu MS-DOS. Podobnie, usunięcie niektórych wirusów i koni trojańskich, można przeprowadzić wyłącznie z poziomu DOS’a, ponieważ po uruchomieniu graficznej części systemu ładują się one do pamięci i albo nie pozwalają na ich usunięcie albo przywracają zarażone pliki po ich skasowaniu.

Wersje systemu Windows należące do rodziny NT (Windows NT, Widows 2000, Windows XP, Windows Server 2003)nie są zbudowane na podstawie DOS’a i nie wykorzystują go na żadnym etapie swojego działania. Zawierają one jednak szczątkową wersję DOS’a, by możliwe było uruchamianie programów napisanych dla starszych systemów operacyjnych. W systemach operacyjnych rodziny Widows NT pozostał tekstowy interfejs z MS-DOS’a. Pozwala to na uruchomienie testowego trybu pracy np. w celu uaktywnienia konsoli odzyskiwania systemu i posługując się podstawowymi komendami DOS’a pozwala to niekiedy dokonać naprawy środowiska Windows rodziny NT. Tekstowy tryb pracy umożliwia również tworzenie skryptów i plików wsadowych, dzięki którym można automatyzować działania wymagające podania z klawiatury kilku poleceń odwołujących się do kilku programów. Pisanie takich skryptów i ich zastosowanie zostało omówione w dalszej części opracowania.

Należy zwrócić również uwagę na fakt, że w dalszym ciągu wielu użytkowników korzysta z aplikacji napisanych dla DOS’a. Są to głównie programy magazynowe, zakupu i sprzedaży oraz do prowadzenia księgowości w firmach. Ich profesjonalna obsługa jak również uruchamianie w środowisku Windows, wymaga znajmości DOS’a.

W systemie operacyjnym DOS wydajemy komendy posługując się klawiaturą - piszemy słowne polecenia.

System operacyjny - program który steruje działaniem wszystkich urządzeń komputera, wyświetla na ekranie komunikaty, odczytuje polecenia i wykonuje inne programy, zarządza danymi zapisanymi na dyskach (twardych i elastycznych - dyskietkach).

Zakres czynności wykonywanych przez system operacyjny DOS obejmuje:

1. Zarządzanie pamięcią operacyjną (przydzielenie pamięci zadaniu, zwolnienie pamięci).

2. Sterowanie pracą urządzeń zewnętrznych (obsługa klawiatury, wyświetlania na monitorze, obsługa odczytu i zapisu pamięci zewnętrznej, obsługa złącz szeregowych i równoległych).

3. Zarządzanie informacją zapisaną w pamięci zewnętrznej poprzez organizację systemu plików (tworzenie, zapisywanie, odczytywanie, kasowanie plików w hierarchicznej strukturze).

4. Komunikację z użytkownikiem i udostępnianie pozostałych elementów oprogramowania (podstawowego, narzędziowego, użytkowego).

5. Kontrolę poprawności pracy sprzętu i organizację w sytuacjach awaryjnych (brak urządzenia zewnętrznego, brak dostępu do urządzenia zewnętrznego, błąd w pamięci operacyjnej, błąd odczytu z klawiatury, błąd zapisu w pamięci zewnętrznej). Plik - zbiór danych stanowiących logiczną całość. Plik może zawierać słowa, liczby, polecenia, ciągi znaków o specjalnym znaczeniu itd. Każdy plik ma nazwę składającą się z najwyżej 8 znaków (dla DOS’a), po niej występuje kropka oraz rozszerzenie, które mówi o funkcji pliku. Rozszerzenie ma najwyżej 3 znaki.

nazwa_pliku.rozszerzenie
np. szkola.doc
Rozszerzenia plików, przykłady:
.txt - pliki tekstowe
.doc – plik tekstowy programu MS Word
.xls – plik arkusza kalkulacyjnego programu MS Excel
.dat, .dbf – pliki baz danych
.bak – kopie plików tworzonych automatycznie przez dany program
.sys – plik systemowy
.dll – plik systemu Windows
.bmp, .jpg, .gif - pliki graficzne
.com, .exe - pliki uruchamiające programy
.bat – pliki wsadowe

Katalog
Dla wygody użytkowników stworzone zostały katalogi, które pozwalają na segregowanie (układanie) plików w grupy tematyczne, co pozwala na łatwiejsze ich odnajdywanie. Katalogi mają nazwę składającą się z najwyżej 8 znaków. W każdym katalogu można utworzyć kolejny katalog - tzw. podkatalog i umieścić w nim pliki.

Znak zachęty
Jest to znak, który oznacza oczekiwanie komputera na wpisanie przez użytkownika komendy. Zazwyczaj wygląda następująco:
C:\>
C: - to oznaczenie dysku, na którym aktualnie pracujemy
\ - po tym znaku będą się pokazywać nazwy katalogów, do których wejdziemy
> - zakończenie znaku zachęty, po tym symbolu należy wpisywać wszystkie polecenia
C:\>polecenie
Przykład:
A:\LICEUM>
Taki znak zachęty oznacza, że znajdujemy się na dyskietce, w katalogu LICEUM.

Katalog główny.
Partycja na dysku twardym symbolizowana jest przez katalog główny.
Zapis C:\>
Oznacza katalog główny dysku C
Zapis A:\>
Oznacza katalog główny dysku A

Zasadniczy system operacyjny MS-DOS składa się z czterech programów:

programu ładującego

IO.SYS

MSDOS.SYS

COMMAND.COM

Pliki te muszą znajdować się na dysku, z którego następuje zainicjowanie systemu. Miejsce umieszczenia pierwszych dwóch programów jest ściśle określone.
Dwa pierwsze pola katalogu głównego zawierają dane o plikach IO.SYS i MSDOS.SYS w podanej kolejności; IO.SYS zaczyna się w początkowych sektorach dysku przeznaczonych dla pliku.

INICJACJA SYSTEMU.

Inicjacja systemu operacyjnego rozpoczyna się od próby załadowania przez BIOS programu ładującego z dyskietki znajdującej się w napędzie A lub z dysku twardego C, jeżeli w napędzie A nie ma dyskietki.

1. Program ładujący sprawdza, czy na dysku znajdują się pliki IO.SYS i MSDOS.SYS; jeśli tak, to ładuje do pamięci operacyjnej program IO.SYS i przekazuję mu sterowanie. Program IO.SYS ma część inicjującą, która określa konfigurację systemu, inicjuje system dysków oraz układy wejścia-wyjścia, wpisuje część tablicy wektorów przerwań oraz ładuje MSDOS.SYS. Podczas tych operacji jest odczytywany, o ile znajduje się na dysku, i interpretowany plik CONFIG.SYS.

2. Po zakończeniu działania części inicjującej IO przekazuje sterowanie do programu MSDOS.Program MSDOS inicjuje tablice robocze systemu, wpisuje pozostałą część tablicy wektorów przerwań i tworzy blok wstępny programu (PSP) dla programu COMMAND.COM, a następnie go ładuje.

3. Procesor poleceń COMMAND.COM zawiera procesor pliku wsadowego AUTOEXEC.BAT, procesor poleceń wewnętrznych, procesor plików wsadowych, procedury obsługi klawiatury, wyświetlania znacznika zgłoszenia systemu oraz procedury ładujące i inicjujące wykonanie programów (plików z rozszerzeniem nazwy COM i EXE), w tym poleceń zewnętrznych systemu. DOS - Disk Operating System – Polecenia

Polecenia w systemie MS - DOS dzielą się na wewnętrzne i zewnętrzne. System operacyjny DOS pozwala na wykonywanie wielu operacji na plikach i katalogach, a także na obsługę urządzeń i programów. Zasada jest prosta - użytkownik daje komputerowi rozkaz wykonania pewnej czynności, a komputer ją realizuje. Rozkazy nazywane są poleceniami lub komendami - wpisuje się je po znaku zachęty.
Po napisaniu polecenia musimy je zatwierdzić wciskając klawisz ENTER. Niemal każde polecenie składa się z nazwy i parametrów dodatkowych, wpisywanych po nazwie. Listę takich dodatkowych możliwości komend można uzyskać wpisując: polecenie /? i oczywiście wciskając klawisz ENTER.

POLECENIE	FUNKCJE POLECENIA
attrib	Atrybuty plików. attrib nazwa_pliku - wyświetla jakie atrybuty ma dany plik attrib +x nazwa_pliku - nadanie plikowi atrybutu attrib -x nazwa_pliku - odwołanie nadania plikowi atrybutu możliwe atrybuty (wstaw tam, gdzie x): r - read only - tylko do odczytu (nie jest możliwy zapis zmian w tego typu plikach) h - hidden - plik ukryty (nie wyświetla się w liście plików) s - system - plik systemowy (zawiera dane, które określają ustawienia systemu) a - archive - plik archiwalny
break	Załącza i wyłącza możliwość przerwania danej komendy za pomocą kombinacji CTRL-C, jeśli po BREAK następuje odpowiednio ON lub OFF. Podanie samego wyrażenia BREAK powoduje wyświetlenie aktualnego statusu. Przykład: Break on Break off
cd ..	Wyjście z katalogu o jeden poziom. C:\programy\nauka>cd.. C:\programy>cd.. C:\>
cd\	Wyjście ze wszystkich katalogów, aż do katalogu głównego C:\programy\nauka>cd\ C:\>
chdir nazwa lub cd nazwa	Wejście do podanego katalogu. np.: C:\>cd programy C:\programy> wejście do katalogu o nazwie programy
Cls	„Czyści ekran” (ustawia znak zachęty w lewym górnym rogu ekranu)
Copy	copy [skąd i co] [dokąd] Kopiowanie plików (tworzona jest kopia pliku, która będzie się znajdowała w innym miejscu). Najlepiej jest znajdować się w katalogu, gdzie znajdują się pliki do skopiowania (nie trzeba wtedy pisać ścieżki dojścia). copy list.doc A: Plik list.doc z bieżącego katalogu został skopiowany na dyskietkę. I odwrotnie: C:\>copy A:\list.doc C:\listy Plik z dyskietki został skopiowany na dysk C do katalogu LISTY. Można również używać symboli wieloznacznych , ?. np.: Copy .txt C:\teksty Wszystkie pliki z bieżącego katalogu, które mają rozszerzenie .txt zostały skopiowane do katalogu TEKSTY (na dysku C).
Copy con nazwa.txt	Tworzenie pliku tekstowego. Po wpisaniu tego polecenia i naciśnięciu klawisza Enter można zacząć wpisywanie tekstu. Aby zakończyć wpisywanie tekstu należy nacisnąć kombinację klawiszy CTRL+Z i ENTER.
ctty	Ustala miejsce, z którego system operacyjny MS - DOS przyjmuje komendy. Dopuszcza się nazwy CON ( wstępne ustawienie, konsola ), AUX, PRN i NUL.
date	Wyświetlanie i ewentualna zmiana daty według formatu amerykańskiego ( miesiąc - dzień - rok lub miesiąc/dzień/rok ). Kolejny rok może być wprowadzony w postaci dwu- lub czterocyfrowej. Przykłady: DATE 3-16-2001 ustawia datę na 16 marzec 2001 rok DATE wyświetla datę.
del nazwa pliku erase nazwa pliku	Kasowanie plików. DEL i ERASE wykonują te same funkcję. Przykłady: DEL . kasuje wszystkie pliki DEL nazwa.* kasuje wszystkie pliki nazwa z każdym rozszerzeniem *DEL .roz** kasuje wszystkie pliki z rozszerzeniem .roz DEL B:NAME.TMP kasuje plik NAME.TMP w napędzie dyskowym B DEL N? M kasuje wszystkie pliki, których nazwa składa się z trzech znaków, przy czym pierwszy jest N a ostatni M
dir	Wyświetla zawartość dysku lub katalogu Dir /p - wyświetlenie listy plików i katalogów strona po stronie Dir /w - wyświetlenie listy plików i katalogów w kolumnach
*dir ?**	Z tym poleceniem używa się symboli wieloznacznych , ?. * - zastępuje wiele dowolnych znaków (nie tylko jeden) ? - zastępuje jeden dowolny znak Dir .bat - wyświetlenie pików z rozszerzeniem .bat (nazwa jest dowolna) Dir s.* - wyświetlenie listy wszystkich plików, których nazwa zaczyna się na literę „s”, a rozszerzenie jest dowolne. Dir t?st.bmp - wyświetlenie wszystkich plików z rozszerzeniem .bmp, których nazwa zaczyna się na „t”, druga litera jest nieznana, a końcówka nazwy to „st”
echo on/off	Zwykle komendy z jednego pliku wykonywanego w trybie pracy Batch, ukazują sie równocześnie na ekranie monitora. ECHO OFF wyłącza wyświetlanie natomiast ECHO ON ponownie włącza ich ukazywanie na ekranie.
edit	Uruchomienie prostego edytora tekstu - można tworzyć i edytować już utworzone pliki tekstowe. Samo polecenie edit uruchamia edytor tekstowy z przygotowanym pustym, nienazwanym dokumentem. Polecenie edit nazwa_pliku.txt: - jeżeli podany plik nie istnieje, tworzy pusty, nazwany plik, gotowy do wpisywania tekstu. - jeżeli plik istnieje, otwiera go, można dokonywać zmiany.
exit	Tak jak w CP/M-Plus, także w MS - DOS procesor komend nie jest umieszczony na stałe w pamięci operacyjnej, lecz zawsze ładuje się jako plik o nazwie COMMAND.COM z dysku ( dyskietki systemowej ). W programie użytkownika należy to uczynić jawnie po zgłoszeniu się znaku zachęty napędu dyskowego (Np A>), w celu wywołania komend systemu MS - DOS Np. DIR. EXIT zapewnia następnie powrót do opuszczonego wcześniej programu użytkownika.
for ...in...do	Instrukcja pętli do automatycznego powtarzania komendy systemu MS - DOS. Podczas wprowadzania ręcznego należy użyć następującej składni: FOR% znak IN ( parametr komendy ) % znak. W przypadku pracy w trybie Batch należy zmienić poszczególne znaki i procentu na znaki podwójne (%%). „Znak” jest nienumerycznym znakiem ASCII i służy jako ( dowolnie wybrana ) nazwa zmiennej. Następujący przykład drukuje wszystkie pliki typu TXT występujące na dyskietce: FOR%%IN (*.TXT) DO TYPE %% i
go to	Skok do określonej pozycji w pliku Batch; do podania miejsca przeznaczenia jest wykorzystywany ciąg znaków ( etykieta ). Przykład: :ABC zdefiniowanie etykiety w pliku Batch ... dalsze instrukcje
if	Instrukcja warunkowa dla pliku typu Batch. Warunek: EXIST NAME określa, czy występuje plik NAME. %n= = łańcuch sprawdza czy w zbiorze Batch podstawione parametry są równe ciągowi znaków „łańcuch”. Stosując ERRORLEVEL można stwierdzić, czy wcześniejsza komenda ( Np BACKUP ) daje określony kod wyjścia ( Exit Code ). Przykłady: IF NOT EXITST NAME ECHO GIBT ES NICHT Tekst „Gibt es nicht” jest wprowadzany, jeżeli plik NAME nie występuje w aktualnym katalogu IF ERRORLEVEL 1 GOTO ABC Skok do etykiety ABC, jeżeli kod wyjścia poprzedniej komendy był równy 1.
label	Zmiana etykiety dysku label nowa_nazwa (nie więcej niż 8 znaków w nazwie)
md nazwa mkdir nazwa	Tworzenie nowego katalogu. md test utworzy w bieżącym miejscu katalog o nazwie test
move	move [skąd i co] [dokąd] Przenosi plik z jednego miejsca w drugie. Przenoszenie pliku (plik jest kasowany w katalogu źródłowym i przenoszony do innego katalogu). move list.doc A: Plik list.doc z bieżącego katalogu został przeniesiony na dyskietkę. Istnieje już tylko jeden egzemplarz tego pliku - na dyskietce.
path	Umożliwia dostęp do nie rezydujących komend, podczas pracy w innej części katalogu o strukturze hierarchicznej, bez konieczności każdorazowego zapisu ścieżki przed komendami. Bez podania parametru zostanie przedstawiona aktualnie poszukiwana ścieżka. Komenda „PATH” ustawia ścieżkę na aktualny katalog. Przykład: PATH \BIN\USER
pause	Umożliwia wstrzymanie operacji na pliku Batch z możliwością opcjonalnego przedstawienia tekstu. Wykonanie można przerwać po naciśnięciu klawisza CTRL - C lub kontynuować po użyciu dowolnego innego klawisza. Przykład: PAUSE ABBRUCH MIT CTRL-C MOGLICH
prompt	Zmiana wyglądu znaku zachęty (znaku gotowości). prompt [tekst - opcjonalnie] [symbole]
rem	Dopuszcza, dodawanie komentarzy o długości 123 znaków w wierszach komend MS - DOS. Zamienia wiersz poleceń na komentarz.
ren (rename)	Zmiana nazwy pliku lub grupy plików, przy czym ignorowane części pierwotnej nazwy pozostają bez zmian. Przykład zmiany: REN NAME1 NAME2
rmdir	Służy do kasowania ścieżki katalogu. W celu zabezpieczenia dopuszcza się kasowanie tylko takich katalogów, które nie zawierają plików ani podkatalogów. Przykład: RMDIR \USER\HANS
rd nazwa	Kasowanie (usuwanie) katalogu (katalog musi być pusty - bez plików i podkatalogów). Rd test katalog o nazwie test został usunięty z dysku
set	Dopuszcza automatyczną zmianę ciągu znaków wprowadzanych z klawiatury na inny ciąg. W pliku Batch ciąg znaków należy zamknąć z obu stron znakiem procenta ( Np. %STRING% ). Dla uzyskania pry każdym wprowadzeniu znaków ABC ciągu DEF wystarczy podać: SET ABC=DEF
shift	Ponieważ zwykle istnieje możliwość stosowania 10 parametrów podstawienia w pliku Batch ( %0...%9 ), możliwe jest przesuwanie ich numeracji przez powtórne wprowadzenie polecenia SHIFT. Przykładowo zakładamy występowanie następującego przyporządkowania: %0=”abc” %1=”def” %2=”ghi” %3...9 brak przyporządkowania Dla dodatkowego parametru zostało zarezerwowane miejsce.
time	Wyświetla aktualną godzinę, daje możliwość ustawienia zegara. Po wyświetleniu godziny pojawia się prośba o wpisanie nowej daty. Możesz nic nie zmieniać - wciśnij ENTER albo wpisać nową godzinę według wzoru: godzina:minuta:sekunda lub godzina.minuta.sekunda TIME Wyświetlanie i ustawienie czasu zegarowego TIME 15 ustawia czas na godzinę 15.00 TIME 15.30 ustawia czas na godzinę 15.30
tree	Wyświetlenie listy katalogów (i podkatalogów) w graficznej postaci drzewa katalogów.
tree /f	Wyświetlenie katalogów, podkatalogów i plików w graficznej postaci drzewa katalogowego.
type nazwa.txt	Wyświetlenie na ekranie zawartości pliku tekstowego np.: type list.txt
verify on/off	Po komendzie VERIFY ON wszystkie pliki zapisane na dysku twardym lub dyskietce będą czytane i sprawdzane w celu zabezpieczenia. ( W efekcie zapis do pamięci trwa nieco dłużej). Ten kontrolny odczyt można ponownie wyłączyć przez wprowadzenie VERIFY OFF.
ver	Pokazuje wersję systemu operacyjnego.
vol	Wyświetlenie etykiety dysku (nazwy dysku).

SYMBOL	WYGLĄD W ZNAKU ZACHĘTY
$B	\|
$Q	=
$L	<
$G	>
$T	godzina
$D	data
$V	wersja systemu operacyjnego
$N	litera bieżącego dysku
$P	litera bieżącego dysku :\
$_	przeniesienie kursora do następnego wiersza

np.:
Polecenie: PROMPT $P$G
Wyświetli: C:\>
Polecenie: PROMPT wpisz komendę $G
Wyświetli: wpisz komendę >

KONFIGURACJA SYSTEMU MS_DOS

Rodzaje pamięci, do której może mieć dostęp komputer typu PC, są następujące:

pamięć konwencjonalna - obszar 640 KB, których uzywał pierwszy komputer IBM PC; służy on do przechowywania programów i wiele programów może korzystać tylko z niego.

pamięć górna UMB - pamięć zaraz powyżej 640 KB, zawiera całe 384 KB; karta wideo, karta sieciowa, i inne składniki sprzętowe korzytają ze znacznej części tej pamięci; pamięć konwencjonalna i górna dają w sumie 1024 KB, czyli pierwszy megabajt pamięci RAM.

pamięć typu expanded (EMS) - pamięć używająca 64 KB bloku pamięci konwencjonalnej albo górnej jako bufora (cztery tzw. ramki po 16KB) udostępniajacego zapisane w niej dane. Obecnie ta pamięć jest rzadko używana a odpowiednie oprogramowanie emuluje ją w pamięci XMS.

pamięć typu extended (XMS) - pamięć powyżej 1 MB; 64 MB pamięci RAM oznacza, że komputer ma 63 MB pamięci extended; dzisiejsze komputery typu PC mogą korzystać z tej pamięci bezpośrednio lecz wymaga to specjalnych metod dostępu.

pamięć wysoka HMA - obszar 64 KB pamięci powyżej granicy 1 MB, adresowany przez program HIMEM.SYS, dostarczony z nowszymi wersjami DOS i Windows; pamięć ta jest najczęściej używana przez częś pliku COMMAND.COM w systemach DOS 5 i 6.x firmy Microsoft; ten schemat przydzielania pamięci pozwala systemowi DOS zajmować znacznie mniejszą część cennego obszaru 640 KB.

Podczas korzystania z pamięci komputer typu PC pracuje w dwóch trybach:
- trybie rzeczywistym
- trybie chronionym.

Tryb rzeczywisty jest zgodną w dół technologią wprowadzoną dla procesorów x86. Oznacza to, że programy przeznaczone dla pierwszego komputera IBM XT będą nadal pracować na komputerach wyższych generacji.

Tryb chroniony został wprowadzony dla procesorów 286 i późniejszych. Programy napisane dla pierwszego procesora 8086 mogły mieć dostęp do tego samego obszaru pamięci, powodując konflikty i niestabilność. Tryb chroniony pomaga rozwiązywać te konflikty, sprawiając, że programy muszą prosić system operacyjny o przydzielenie pamięci.

Teoretycznie pamięć używana przez program jest chroniona przez system operacyjny. Inny program uruchamiany na komputerze musi żądac pamięci od systemu operacyjnego, który zezwoli na korzystanie tylko z nie używanej pamięci.

Procesor 8086 Intela dla pierwszego komputera IBM PC mógł adresować tylok 1 MB pamięci, a programy mogły korzystać tylko z 640 KB pamięci konwencjonalnej. Późniejsze procesory Intela zachowywały ten układ, aby zapewnic zgodność w dół i upewnić programistów, że nowy sprzęt nie spowoduje, iż ich programy staną się przestarzałe.

Firmy Lotus, Intel i Microsoft zjednoczyły siły podczas wprowadzania procesora 286 i utworzyły LIM - standard pamięci, który umożliwiał programom korzytanie z pamięci ponad 640 KB. Standard ten utorował drogę pamięci typu expanded, obecnie uzywanej dzięki plikom HIMEM.SYS Microsoftu i programom obsługi EMM386.EXE dla systemów Widows i DOS.

Mimo że wprowadzenie pamięci typu expanded pokonało barierę 640 KB, limit ten nadal może dotyczyc wielu programów, używających wyłącznie pamięci konwencjonalnej. Dlatego nawet przy 64 MB pamięci RAM może pojawić się komunikat o braku pamięci. Najprawdopodobniej będzie on dotyczył wyczerpania 640 KB pamięci konwencjonalnej.
Aby temu zaradzić wymyślono dwa standardy rozszerzenia pamięci. eXtended Memory Specification i Expanded Memory Specification jest dostępny tylko dla komputerów z procesorem 80286, 80386,80486 i Pentium. Drugi można stosować nawet w XT, a poza tym akceptuje go większa część programów. Rozszerzeniem steruje program Expanded Memory Manager, ładowany automatycznie z pliku CONFIG.SYS poleceniem DEVICE=. Najbardziej znanym programem zarządzającym pamięcią rozszerzoną jest Emm386.exe.
Standardowo system oraz sterowniki ładowane są do pamięci konwencjonalnej. Jednak istnieje sposób aby część systemu oraz sterowników przenieść do pamięci górnej za pomocą polecenia DEVICEHIGH w pliku CONFIG.SYS i polecenia LoadHigh w pliku autoexec.bat. Dzięki temu zwalniamy część pamięci konwencjonalnej. Ma to szczególne znaczenie przy uruchamianiu aplikacji korzystających z tego rodzaju pamięci Np. gry.

Metody przdzielania pamięci rozszerzonej.

Sterownik HIMEM.SYS tworzy pamięć XMS

Polecenie DOS=HIGH powoduje uruchomienie systemu MS-DOS w obszarze pamięci wysokiej HMA

Polecenie EMM386.EXE [RAM | NOEMS] powoduje utworzenie pamięci EMS i/lub bloków pamięci górnej UMB przy użyciu pamięci XMS

Polecenie DOS=UMB umożliwia systemowi MS-DOS zarządzanie blokami pamięci górnej UMB

DEVICEHIGH=[:][\<ścieżka>\] umożliwia załadowanie pliku sterownika urządzenia do bloku pamięci górnej UMB systemu MS-DOS, o ile dostępny jest blok o wystarczająco dużym rozmiarze.

Polecenie LH (lub LOADHIGH) umożliwia załadowanie pliku programu do bloku pamięci górnej UMB systemu MS-DOS, o ile dostępny jest blok o wystarczająco dużym rozmiarze.

Polecenie MEM informuje o stanie pamięci zarządzanej przez system MS-DOS

Przykładowe wpisy w AUTOEXEC.BAT:
LH mode con codepage prepare=((852) c:\windows\command\ega.cpi)
LH mode con codepage select=852
LH keyb pl,, C:\windows\command\keybrd4.sys
LH C:\mouse.exe

Przykładowe wpisy w CONFIG.SYS:
DOS=HIGH,UMB
DEVICE=C:\WINDOWS\HIMEM.SYS
DEVICE=C:\WINDOWS\EMM386.EXE noems
DEVICEHIGH=C:\WINDOWS\COMMAND\display.sys con=(ega,,1)
Country=048,852,C:windows\command\country.sys

Opracował: (-) Adam Barlak

Nasze serwisy

Matura 2006

Informatyka

Budowa komputera

Sieci komputerowe

Testy

Historia

Chemia

Kącik kulturalny

Galeria