II Liceum Ogólnokształcące w Kartuzach
im. dra Aleksandra Majkowskiego
Osiedle Wybickiego 33
83-300 Kartuzy

Imieniny obchodzą:
Domasława, Domisława, Marek, Melchior, Regina, Rena, Ryszard,

Cytat tygodnia:

Pamięci masowe - dyski.

Fizyczna zasada zapisu na nośnikach magnetycznych.
Zasada zapisu na nośnikach magnetycznych stosowanych w dyskietkach i dyskach twardych jest zbliżona do zapisu stosowanego w magnetofonach.
Materiały magnetycznie twarde pod wpływem pola magnetycznego ulegają trwałemu namagnesowaniu, i "zapamiętują" pole magnetyczne. Układ nanoszący pole magnetyczne na nośnik to głowica zapisująca.

Wszelkie informacje nanoszone na dyski muszą być kodowane, czyli przedstawiane w postaci ciągów zerojedynkowych.
Tylko w takiej postaci mogą przemieszczać się po magistralach i zostać przetworzone przez procesor.

Układy zapisujące i odczytujące (nośnik i głowice) mają możliwość zakodowania:

informacji użytecznej (danych, tekstów, grafiki itp)
informacji synchronizującej odczyt z zapisem.

Impulsy w postaci zmian pola są zapisywane na wirującym dysku magnetycznym szeregowo, jeden za drugim jako koncetryczne kręgi zwane ścieżkami. Stabilność obrotów silnika napędzającego dysk nigdy nie jest idealna. Stąd przy zapisie i odczycie nośnik może przesuwać się z różną prędkością. Dlatego też, na dyskietce oprócz danych zapisywana jest informacja o tym:

- który fragment dyskietki odczytujemy

- jak szybko przesuwają się pod głowicą kolejne zapisane impulsy

- jak duży jest ten fragment

Pozwala to zsynchronizować odczyt z zapisem.

Dyski elastyczne.
Dyskie elastyczne to dyskietki, na których dane są zapisywane i odczytywane za pomocą napędów zwanych też stacjami dyskietek ang.FDD (Floppy Disk Drive).
Napęd zawiera dwa silniki, pierwszy z nich wprawia dysk w obroty, a drugi przesuwa głowicę wzdłuż promienia dysku.
Informacja jest zapisywana (odczytywana) na dyskietce w postaci koncentrycznch kręgów zwanych ścieżkami (ang. track).
Najbardziej zewnętrzną ścieżkę nazywamy ścieżką zerową.
Ścieżki dzielone są na mniejsze fragmenty zwane sektorami. Sektor jest najmniejszą porcja informacji, jaką potrafi przeczytać z dysku kontroler. Przykładowo w komputerach PC sektor ma rozmiar 512 Bajtów, jednak odczyt pojedynczego bajtu jest niemożliwy. Bierze się to stąd, że napędy dyskowe są ukierunkowane na odczyt i zapis blokowy (transmisję blokową).
Podział dyskietki na sektory przedstawiony jest na rysunku:

Zilustrowane jest na nim pojęcie numeru strony ang.(side) lub głowicy ang.(head). Związane jest to z faktem, że wykorzystujemy obydwie strony krążka magnetycznego. Z takim podziałem i sposobem zapisu i odczytu wiąże się pojęcie adresu fizycznego na dyskietce lub dysku twardym. Na dysku zapisujemy bądź odczytujemy całe sektory. Aby zlokalizować szukany sektor, musimy podać numer strony lub głowicy, numer ścieżki i numer sektora.

Poznajmy teraz kilka pojęć niezbędnych do zrozumienia dalszych rozważań.

Sektor
Nośniki danych typu dyskietka, dysk itp. przechowują informacje w porcjach zwanych sektorami. Sektor jest zawsze w całości odczytywany i zapisywany. Większość urządzeń posiada sektory o wielkości 512 bajtów

System plików - metoda przechowywania i organizacji plików i informacji o plikach, tak był to system łatwy w użytkowaniu. System plików jest stosowany na nośnikach fizycznych takich jak dyski, dyskietki CD, zwanym też nośnikiem danych.

Klaster - jednostka alokacji pliku
W formacie FAT partycja, poza początkowymi zarezerwowanymi sektorami, jest podzielona na klastry czyli jednostki alokacji pliku. Pojedynczy klaser może się składać z jednego lub kilku sektorów, klastry są numerowane. Dla dyskietki jest to wartość stała, natomiast dla dysków twardych może mieć różne wartości (będące jednak potęgami liczby 2), które mogą zależeć od wielkości dysku i jego podziału na partycje i dyski logiczne. Klaster jest najmniejszym fragmentem dysku, do którego potrafi odwołać się system operacyjny - nie potrafi odwołać się do sektora, ani tym bardziej do bajtu. Pliki zapisywane na dysku, są zapisywane w klastrach, przy czym jeżeli ostatni fragment pliku w ostanim klastrze, do którego jest zapisywany, zajmie tylko jego część, pozostała część pozostanie niewykorzystana, bowiem zapis nowego pilku musi zacząć się od nowego klastra. Pojęcie klastra dotyczy wyłącznie tego obszaru dysku, gdzie zapisywane są pliki (dane). Każdy klaster składa się z jednego lub kilku sektorów. System operacyjny na podstawie numeru klastra oblicza numer logiczny sektora (numer sektora od początku partycji), a na tej podstawie numer ścieżki, głowicy i sektora na ścieżce (dawniej fizyczne położenie na dysku), identyfikując jednoznacznie sektor i dokonując odczytu lub zapisu wybranego sektora.
Klaster w całości jest przydzielony jednemu plikowi. Plik w katalogu zawiera numer pierwszego klastra pliku, gdzie znajdują się dalsze części pliku opisuje wpis w FAT. W tablicy FAT pod numerem odpowiadającym numerowi pierwszej części pliku jest umieszczony numer kolejnego klastra przydzielonego plikowi lub liczba z zakresu FFF8h-FFFFh, jeśli to jest ostatni klaster pliku. Jeżeli dany klaster jest wolny, to w FAT odpowiada mu wpis 0000h, a FFF7h oznacza uszkodzony klaster. Każdy dysk logiczny posiada swoją tablicę FAT. Podstawowe informacje o pliku zapisanym na dysku znajdują się w (pod)katalogu, w którym został zapisany plik, w odpowiadającej mu pozycji. Podana jest tam jego nazwa, rozmiar, tak zwane atrybuty i wreszcie informacja o numerze pierwszego klastra, od którego rozpoczyna się dany plik.
Zapis pliku przebiega następująco:
system operacyjny szuka na dysku pierwszego wolnego klastra i tam zaczyna zapisywać plik, jednocześnie zapisując numer tego klastra do pozycji w katalogu, która odpowiada danemu plikowi. Numer ten jest jednocześnie numerem pozycji w tablicy FAT odpowiadającej temu klastrowi. Jeżeli plik zmieści się w jed nym klastrze, to w pozycji tablicy FAT jemu odpowiadającej wpisywana jest sygnatura końca pliku oznaczana przez EOF (ang. End Of File), równa FFFFh. W przeciwnym wypadku system szuka kolejnego, najbliższego wolnego klastra i zapisuje w nim kolejną część pliku. Jednocześnie numer tego klastra jest zapisywany w tablicy FAT na pozycji odpowiadającej poprzedniemu klastrowi (gdzie w poprzednim wypadku wpisane zostało EOF).
Efekt takiego procesu jest zilustrowany na rysunku poniżej:

Numery łańcucha klasterów, w których zapisany jest dany plik, można znaleźć w tablicy FAT, przy czym na kolejnych pozycjach odpowiadającym kolejnym klastrom, w których jest zapisany plik, zapisany zostaje numer następnego klastra. O ostatnim klastrze informuje sygnatura EOF.
Skasowanie pliku polega na zmianie pierwszej litery nazwy na symbol ((kod E5h), oznaczający dla systemu plik skasowany oraz na wpisaniu zer w tablicy FAT na pozycjach odpowiadających klastrom. w których został zapisany dany plik. Stąd odzyskanie przypadkowo skasowanego, pojedynczego pliku nie nastręcza zwykle większych trudności po warunkiem, że po tym fakcie nie dokonaliśmy na dysku żadnych zapisów (nie nadpisaliśmy plików w tych samych klastrach). Do tego celu możemy użyć specjalistyczego oprogramowania.

Wielkość klastra zależy od maksymalnego numeru klastra zależnego od wersji FAT, czyli 12, 16 albo 32, jednak ta nie określa bezpośrednio liczby dostępnych klastrów. Np. w FAT12 będzie ich mniej niż 4096 (2¹²), ponieważ niektóre z nich mają znaczenie wyłącznie systemowe i nie są dostępne dla użytkownika. Liczba dostępnych klastrów jest jednocześnie maksymalną liczbą możliwych do zapisania plików na partycji.
FAT12 użyjemy dla dysku o pojemności 20MB – dysk ten ma 40960 sektorów, więc klaster musi zawierać 10 sektorów, co odpowiada 5KB.

Formatowanie dysku - podzielenie fizycznego i logicznego obszaru dysku na sektory, nadanie im odpowiednich oznaczeń oraz utworzenie systemu plików. Ponieważ formatowanie wiąże się zwykle z utratą wszystkich zapisanych wcześniej danych, często proces ten błędnie kojarzony jest z kasowaniem zawartości dysku.

Logiczna struktura dyskietki dla systemu plików FAT
Przedstawiona dalej struktura dyskietki, będzie obowišzywała dla plików i katalogów (folderów) zapisywanych w tak zwanym systemie FAT.
Spróbujmy wyjaśnić jaki to system.
Większość systemów operacyjnych posiada własny macierzysty system plików, rozwijany równolegle z nim (np. FAT w DOS-ie i Windows, NTFS w Windows NT lub ext/ext2/ext3 i ReiserFS/Reiser4 w Linuksie),

FAT (ang. File Allocation Table) jest to system plików powstały pod koniec lat 70-tych, zastosowany w systemach operacyjnych: DOS i Windows. Określa on rozmieszczenie plików, katalogów i wolnej przestrzeni na takich nośnikach danych jak dyskietki i twarde dyski. Najważniejszym elementem systemu jest tablica informująca o rozmieszczeniu plików na dysku (FAT) od nazwy tej tablicy pochodzi nazwa systemu.

Typy FAT
W czasach gdy był projektowany nośniki danych miały niewielką pojemność (dyskietka 180 kB), z biegiem czasu obsługiwał coraz większe nośniki. Aktualnie istnieją trzy rodzaje FAT: FAT12, FAT16 i FAT32. Podstawowa różnica między nimi to liczba bitów, na których koduje się numery jednostek alokacji plików (JAP) zwanych klastrami. Liczbę tą podaje się jako wyróżnik w nazwie systemu w FAT (podana w nazwie).

FAT12 - System alokacji plików systemu plików FAT, opracowany przez firmę Microsoft. Wykorzystywany dla prostych systemów operacyjnych jak np. DOS. Ze względu na prawa patentowe i praktyczny monopol firmy Microsoft używany głównie w systemach operacyjnych tej firmy. Obecnie ten sytem plików nie jest stosowany ze względu na niewielkie możliwości (rozmiar obsługiwanych dysków) oraz słabą metodę ochrony przed błędami (przeplatanie plików, utrata klastrów). FAT12 pozwala na obsłużenie 4096 (2¹²) jednostek alokacji. Wielkość jednostki alokacji waha się od 512B do 32KB i można ją ustalić przy formatowaniu, dzięki czemu FAT12 pozwala na utworzenie partycji o rozmiarze od 2 do 128 MB. W systemie FAT12 rekord ładujący znajduje się w pierwszym sektorze dyskietki lub dysku logicznego z danymi:

instrukcją skoku do początku programu ładującego (3 bajty)
nazwą wersji systemu operacyjnego (8 bajtów)
blokiem parametrów BIOS-u (25 bajtów)
rozszerzonym blokiem parametrów BIOS (26 bajtów)
wykonywalnym kodem startowym systemu operacyjnego (448 bajtów)
znacznikiem końca sektora 55AAh (2 bajty)

FAT16 - Odmiana systemu plików FAT, z którego mogą korzystać różne systemy operacyjne.
Pierwsze komputery klasy PC pracujące pod kontrolą systemu DOS miały architekturę 16-bitową. Oznaczało to, że ich system plików mógł opisać tylko 2¹⁶, czyli 65536 klastrów. Klastry były rozmiarowo równe fizycznym sektorom dysku twardego (512 bajtów), jednakże ograniczało to pojemność do 32 MB. Większy dysk twardy trzeba było dzielić na partycje. Zatem postanowiono zwiększyć rozmiar jednostek alokacji. Jednakże gdy wielkość dysków doszła do 1 gigabajta, jednostki alokacji osiągnęły rozmiar 32 kilobajtów. Tak duża wielkość spowodowała duże marnotrawstwo przestrzeni dyskowej (plik zawierający 10 bajtów informacji zajmował na dysku 32 kilobajty miejsca). Drugim mankamentem sytemu plików FAT było ograniczenie wielkości dysku do 2,1 GB. Wymienione cechy spowodowały konieczność stworzenia następcy – sytemu FAT32. Inną cechą systemu FAT16 jest nierozróżnianie wielkości liter w nazwach plików, oraz ograniczenie długości nazwy plików do 12 znaków.
FAT16 jest stosowany w systemach operacyjnych Microsoftu od MS-DOS do Windows 95. W Windows 95 OSR2 wprowadzono po raz pierwszy FAT32, który wraz z NTFS jest stosowany w nowszych systemach tej firmy. System FAT16 jest nadal często stosowany na niewielkich mediach, np. kartach pamięci flash.

FAT32 - Odmiana systemu plików FAT, po raz pierwszy zastosowany w systemie operacyjnym Windows 95 OSR2 i Windows 2000, następca FAT16.
FAT32 (który pomimo nazwy sugerującej 32 bity, używa tylko 28 bitów) pozwalając teoretycznie na opisanie 268.435.438 klastrów, co umożliwiałoby użycie go nawet na wielo-teraBajtowych dyskach twardych. W rzeczywistości, z powodu ograniczeń wbudowanych w program użytkowy "ScanDisk" firmy Microsoft, który obsługuje maksymalnie 4.177.920 klastrów, wielkość partycji obsługiwanej w tym systemie plików nie może przekroczyć 124,55 gigabajtów, co nie pozwala na jego użycie z nowymi generacjami twardych dysków. Maksymalny rozmiar pliku to 4 GB - 1 B (2³² B - 1 B).MSDOS, WIN 95 oraz system NT 4.0 nie rozpoznają partycji FAT32 oraz nie mogą z niej startować.
W momencie powstania, był on wyraźnie lepszy od swojego poprzednika FAT16, jednak z powodu swoich ograniczeń nie jest już używany w nowych systemach operacyjnych Microsoftu takich jak Windows XP.
Co ciekawe, wpominany system operacyjny Windows XP poprawnie obsługuje partycje FAT32 tylko do rozmiaru 32GB. Aby utworzyć partycję o rozmiarze większym niż 32GB, należy posłużyć się alternatywnym narzędziem do partycjonowania, systemem Windows 95OSR2/98 lub używać systemu plików NTFS.

Podział dyskietki na logiczne struktury przedstawiony jest na rysunku:

Podana jest na nim kolejność ich występowania oraz adres fizyczny pierwszej z nich.

Boot record jest rekordem ładującym i znajduje się on na ścieżce zerowej dyskietki, gdzie umieszczony jest w pierwszym sektorze (adres CHS = 001). Jego umiejscowienie w tym miejscu bierze się stąd, że zawiera on program ładujący system operacyjny. Program taki jest poszukiwany w wyniku wykonania procedury BIOS-u zwanej Bootstrap Loader. Procedura ta poszukuje systemu operacyjnego na dyskietce, dysku twardym lub CD-ROM-ie. Ponieważ ilość ścieżek i sektorów na dyskietce może być różna, rekod ładujący umieszczony jest na początku dyskietki. Każda dyskietka ma stronę zerowa i ścieżkę zerową, a na niej sektor pierwszy. Tak więc poszukiwany adres jest zawsze taki sam.
Po rekordzie ładującym następują struktury związane ze sposobem zapisu informacji na dyskietce lub dysku zwanym systemem plików FAT.
FAT#1 i FAT#2 to oryginał i kopia tej samej struktury.
Root direktory to katalog główny (nie ma on swojej nazwy). W celu ułatwienia zarządzania plikami są one grupowane w jedostki zwane katalogami albo podkatalogami. Katalogi umieszczane są w katalogu głównym dysku i w nim mogą być umieszczane pliki oraz podkatalogi. Różne katalogi mogą zawierać te same pliki lub o podobnych nazwach.
Należy tu nadmienić, że każdy dysk logiczny posiada swoją tablicę FAT.
Podstawowe informacje o pliku zapisanym na dysku znajdują się w katalogu lub podkatalogu, w którym został zapisany plik, w odpowiadającej mu pozycji.

Dyski twarde.

Dysk twardy to wirujący talerz lub zespół talerzy wykonanych ze sztywnego materiału o powierzchni pokrytej nośnikiem magnetycznym, a odpowiednio ustawiane na tych powierzchniach głowice zapisują i odczytują dane. Głowice umieszczone są na przypominającym ramię gramofonu ramieniu pozycjonującym i dociskane do powierzchni dysku sprężynami, ale podczas obrotów dysku nie stykają się z nią – powstająca w wyniku szybkich obrotów talerzy, rzędu 7 000, poduszka powietrzna utrzymuje głowice nad powierzchnią. Rozwiązanie takie nazywane jest pływającymi głowicami i jak na razie jest bezkonkurencyjne i stosowane powszechnie, chociaż są już w toku prace nad innymi sposobami prowadzenia głowic. Na jeden talerz dysku przypadają dwa ramiona z głowicami umieszczone po obu stronach talerza.
Oprócz talerzy i ramion z głowicami podstawowymi elementami dysku są: pozycjoner, układy elektroniczne sterujące, układy elektroniczne interfejsu (złącza z kontrolerem dysku na płycie głównej) i silnik napędu talerzy.
Duża prędkość obrotowa, bardzo dobra jakość nośnika i niewielka szczelina między głowicą a talerzem zapewnia mniejszą szerokość ścieżek, a zatem dużą gęstość zapisu. Dysk jest zamknięty hermetycznie aby żaden pył nie dostał się na talerze, ponieważ przekrój włosa, drobinka dymu tytoniowego jest większa od szerokości ścieżki zapisu i odczytu. Ilustruje to rysunek poniżej:

W pierwszych konstrukcjach dysków sztywnych pozycjonowanie głowic było realizowane przez mechanizm napędzany silnikiem krokowym (rozwiązanie takie jest do dziś stosowane w napędach dyskietek).
Rozwiązania mechaniczne pozycjonerów są dwojakiego rodzaju. Pierwsze używały silików krokowych i zapewniały ruch głowicy po prostej radialnej w stosunku do talerzy (rys. a).
Drugie rozwiązanie używa najczęściej silników liniowych, a głowica przemieszcza się po łuku (rys.b).

W miarę wzrostu wymagań szybkościowych stosowano inne rozwiązania, spośród których optymalnym jak na razie okazało się voice coil, czyli układ magnetodynamiczny, wzorowany na stosowanym w głośnikach (stąd nazwa) - umieszczona w polu silnego magnesu stałego cewka porusza się zgodnie z przepływającym przez nią prądem, ustawiając w odpowiedniej pozycji związane z nią mechanicznie ramię głowic dysku. Technika ta pozwoliła na zmniejszenie czasu pozycjonowania głowic na żądanej ścieżce z kilkudziesięciu do kilku milisekund, a przy przejściach pomiędzy kolejnymi ścieżkami nawet poniżej jednej milisekundy co zapewnia duży transer danych.

W przypadku fizycznej struktury zapisu na dysku twardym oprócz podziału na sektory wprowadzono, w miejsce ścieżki, cylinder. Cylindrem jest zbiór wszystkich ścieżek na wszystkich talerzach dysku majacych ten sam promień.
Ilustruje to rysunek:

Struktura fizyczna dysku twardego niewiele odbiega od struktury fizycznej dyskietki. Jest ona przedstawiona na rysunku poniżej:

Adres fizyczny na dysku można określić jako adres CHS (ang. Cylinder Heat Sector). Podając numer cylindra, wybieramy wszytkie ścieżki o tych samych numerach, lecz na różnych powierzchniach. Numer głowicy identyfikuje konkretną ścieżkę, z której wybieramy sektor o podanym numerze.

Adres sektora logicznego
Adres ten można inaczej nazwać numerem sektora logicznego lub numerem sektora. Sposób numerowania sektorów logicznych przedstawia rysunek niżej. Na rysunku tym założono fikcyjną geometrię dysku: 4 głowice, 4 cylindry i 8 sektorów na ścieżkę.

Strona zerowa jest nazwana jest nazwana stroną ukrytą (ang. hidden). Jest ona poświęcona celom systemowym. Sektory tej strony nie wchodzą do numeracji sektorów logicznychna dysku. Strona ukryta nie ma swojego odpowiednika na dyskietce.
Reguła numerowania sektorów logicznych jest następująca: numerację rozpoczynamy od liczby 0. Sektorem logicznym O (słowo logiczny będziemy pomijać w dalszej części tekstu) jest pierwszy sektor fizyczny na etronia 1 i ścieżce O dysku (CHS=011). Kolejne numery otrzymują kolejne sektory leżące na tej ścieżce. I tak CHS=012 to sektor 1, o13 - 2 itd. Po wyczerpaniu wszystkich sektorów ścieżki zmieniamy stronę ale nie zmieniamy cylindra. Sektorem 8 w naszym przykładzie jest sektor fizyczny o adresie CHS=021.

Dopiero po wyczerpaniu wszystkich sektorów fizycznych bieżącego cylindra, zmieniamy cylinder, przechodząc na cylinder o numerze wyższym o 1 i numerację kontynuujemy od pierwszego sektora fizycznego pierwszej strony tego cylindra. Postępowanie kontynuujemy aż do wyczerpania wszystkich sektorów fizycznych. Należy podkreślić jeszcze raz, że sektory strony O w ogóle nie wchodzą do tej numeracji. Opisane postępowanie zostało zilustrowane na rysunku powyżej, na którym dysk jest tak przedstawiony, jakby każdy talerz został rozcięty na dwie warstwy, górną i dolną.

Adresowanie numerem klastra. Ostatnia możliwość adresowania informacji na dysku polega na podaniu numeru klastra, w którym się znajduje. Adresować w ten sposób możemy jedynie obszar danych, gdyż ich dotyczy pojęcie kiastra. Numeracja klasterów zaczyna się od liczby 2.
Możemy obecnie już podać strukturę logiczną dysku twardego. Jest ona pokaza na na rysunku niżej. Są tam również podane możliwości adresowania poszczególnych obszarów.

Master Boot Record (główny rekord ładujący) i tablica partycji.
Dyski twarde są nośnikami o dużych pojemnościach, stąd słusznie założono, że mogą być na nich instalowane różne systemy operacyjne. Instalacja kilku systemów operacyjnych wymaga zwykle (choć nie zawsze) umieszczenia ich na wydzielonym obszarze dysku zwanym partycją. Partycja - logiczny, wydzielony obszar dysku twardego.

Na poszczególnych partycjachmożna instalować różne systemy operacyjne np: Win'XP, Win 2000, Win'98 Se, Linux oraz jako obszary do przechowywania plików archiwalnych, plików różnych aplikacji czy wreszcie programów.
W systemie operacyjnym widoczne są pod odrębną nazwą C: D: E: itd (tak jakby był to oddzielny dysk twardy).
Informacje o tym jak dysk twardy został podzielony na partycje, znajduje się w specjalnej strukturze umieszczonej na ukrytej stronie dysku. Struktura ta nosi nazwę tablicy partycji (ang. Data Partition Table) - DPT. Tablica partycji jest częścią innej ważnej struktury zwanej Master Boot Record. Polskim odpowiednikiem tego terminu jest główny rekord ładujący. Adres fizyczny (CHS) głównego rekordu ładującego wynosi 001. Zajmuje on sektor ścieżki zerowej strony ukrytej dysku twardego. W głównym rekordzie ładującym umieszczony jest program, którego zadaniem jest przeglądnięcie tablicy partycji w celu odnalezienia tzw partycji aktywnej i w dalszej kolejności, załadowanie z tej partycji umieszczonego tam programu ładującego system operacyjny (na dyskietce był on w obszarze zwanym Boot Record).
Uwaga!. Tylko jedna partycja może być partycją aktywną.
Format głównego rekordu ładującego oraz znjadującej się w nim tablicy partycji podane są na rysunku i tabeli poniżej:

Przykładowymi rodzajami partycji (wraz z ich kodem) są:
- DOS, 16-bitowa tablica FAT, rozmiar < 32 MB- kod 04h
- DOS, 16-bitowa tablica FAT, rozmiar 32 MB (oznaczm jako BIGDOS) — kod 06h
- OS/2, system plików HPFS — kod 07h
- UNIX Sysy/386 -— kod63h.

Mimo możliwości wpisania w adresie początku tablicy partycji także numeru sektora i głowicy, programy partycjonujące, takie jak Fdisk, działają tak, że granicą podziału jest zawsze koniec i początek kolejnych cylindrów na dysku. Ilustruje to rysunek poniżej. Pierścienie o tym samym stopniu szarości należą do tej samej partycji.

Historycznie partycje w komputerach PC obejmowały ciągły obszar dysku fizycznego, oraz były ograniczone do obszaru pojedyńczego dysku. Ograniczenia w rozmiarach dysków oraz zapotrzebowania wynikające ze stosowania systemów bazodanowych doprowadziły do wytworzenia rozwiązan pozwalajacych obejść te ograniczenia (RAID).

Rekord ładujący
Zadaniem rekordu ładującego jest takie samo jak w przypadku dyskietki - polega na załadowaniu okreslonego systemu operacyjnego. Na różnych partycjach dysku twardego mogą być zainstalowane różne systemy operacyjne. Wynika stąd, że każda partycja może mieć swój własny rekord ładujący.

W systemie Windows istnieją partycje podstawowe (cztery), z których jedna może być partycją rozszerzoną. Na partycji rozszerzonej można utworzyć praktycznie nieograniczoną liczbę dysków logicznych.

Regiony partycji FAT
Partycja systemu FAT składa się z 4 regionów:

zarezerwowany (z boot sectorem) - a w nim tablica BPB(Bios Parameter Block) oraz program ładujący system operacyjny (boot sector) dla dysku systemowego (wykorzystywany przez wirusy). Blok BPB zawiera informacje potrzebne do wyliczenia położenia i rozmiaru pozostałych regionów.
tablica alokacji - (Tablica FAT) przechowywana zaraz za boot sektorem struktura, zajmująca kilka sektorów, która zawiera informacje dla systemu operacyjnego na temat klastrów. Każda pozycja w tablicy FAT odpowiada jednemu klastrowi. Sposób kodowania informacji opisano wyżej. Na partycji może być kilka kopii tablicy FAT, zazwyczaj dwie, ale system nigdy nie używa tej drugiej tablicy. Niektóre narzędzia diagnostyczne dysków sygnalizują niezgodność kopii tablic FAT.
katalog główny (nie istnieje w FAT32) - Katalog główny (root directory) i jego podkatalogi zawierają nazwę pliku, informacje o czasie utworzenie i modyfikacji, wskaźnik na pierwszy klaster z danymi.
region danych - zajmowany przez podkatalogi i wszystkie pliki; podzielony na logiczne bloki zwane klastrami.

Opracował: (-) Adam Barlak

Nasze serwisy

Matura 2006

Informatyka

Budowa komputera

Sieci komputerowe

Testy

Historia

Chemia

Kącik kulturalny

Galeria