II Liceum Ogólnokształcące w Kartuzach
im. dra Aleksandra Majkowskiego
Osiedle Wybickiego 33
83-300 Kartuzy

Imieniny obchodzą:
Domasława, Domisława, Marek, Melchior, Regina, Rena, Ryszard,

Cytat tygodnia:

Nasze serwisy

CHEMIA

Związki organiczne.

W ostatnich kilkudziesięciu latach słowo „organiczny” przybrało znaczenie różniące się od jego pierwotnej definicji. Dziś terminu tego używa się zwykle w odniesieniu do żywności bądź ogrodnictwa i oznacza on uprawę bez użycia pestycydów czy herbicydów albo bez stosowania nawozów sztucznych. Ale termin „organiczny” miał pierwotnie znaczenie chemiczne i pojawił się po raz pierwszy niemal 200 lat temu. Użył go w roku 1807 szwedzki chemik, Jóns Jakob Berzelius, nazywając tym słowem związki, które pochodziły od żywych organizmów, w przeciwieństwie do tych, które nie pochodziły ze świata rzeczy żywych, a które określał on mianem nieorganicznych.

Już od wieku XVIII utarł się pogląd, że związki chemiczne pozyskiwane z natury są w jakiś sposób wyjątkowe, i że za wierają one „esencję życia”, nawet jeśli nie można jej w ża den sposób wykryć ani zmierzyć. Ta specjalna esencja znana była jako energia witalna, zaś pogląd, że związki pochodzące od roślin bądź zwierząt miały w sobie tę tajemniczą energię, zwany był witalizmem. Stworzenie związku organicznego w laboratorium z definicji uważane było za niemożliwe, ale jak na ironię dokonał tego właśnie jeden z uczniów Berzeliusa. W roku 1828 Friedrich Wóhler, późniejszy profesor chemii na Uniwersytecie w Getyndze, podgrzał nieorganiczny związek — amoniak — wraz z kwasem cyjanowym i otrzymał kryształy mocznika, identyczne z organicznym związkiem wyodrębnionym ze zwierzęcego moczu.

Choć witaliści argumentowali, że kwas cyjanowy jest związkiem organicznym, ponieważ otrzymano go z zaschniętej krwi, teoria witalizmu zaczęła się kruszyć. Po upływie kolejnych kilkudziesięciu lat zawaliła się kompletnie, po tym jak inni chemicy zdołali wytworzyć związki organiczne z produktów najzupełniej nieorganicznych. Choć niektórzy uczeni niechętnie przyjmowali coś, co jeszcze niedawno graniczyło z herezją, powszechnie pogodzono się już ze śmiercią witalizmu. Wobec tego potrzebna była jednak nowa definicja słowa „organiczny”.

Obecnie związki organiczne definiujemy jako te, które za wierają węgiel. Chemia organiczna jest zatem nauką o związ kach węgla. Nie jest to, niestety, definicja doskonała, bowiem istnieje cała liczba związków zawierających węgiel, których chemicy nigdy nie uważali za organiczne. Powody takiej sytuacji są głównie historyczne. Węglany, związki zawierające węgiel i tlen, znane były jako związki pochodzące ze źródeł mineralnych, a nie od organizmów żywych, i to już na długo przed rozstrzygającym eksperymentem Wóhlera. Tak więc marmur (albo węglan wapnia) czy soda oczyszczona (wodorowęglan sodu) nigdy nie zostały zaliczone do związków organicznych. Podobnie jak sam węgiel, który czy to w formie diamentu, czy grafitu (i w obu tych postaciach wydobywany pierwotnie ze złóż podziemnych, choć obecnie także wytwarzany sztucznie) zawsze uważany był za nieorganiczny. Dwutlenek węgla, zawierający jeden atom węgla połączony z dwoma atomami tlenu, znany był od stuleci i nigdy nie sklasyfikowano go jako związku organicznego. Tak więc definicja tego co „organiczne” nie jest do końca spójna. Jednak najogólniej rzecz ujmując, związek organiczny to taki związek, który zawiera węgiel, a nieorganiczny to taki, który składa się z pierwiastków innych niż węgiel. Węgiel ma wprost nieprawdopodobną, znacznie większą od innych pierwiastków, zdolność do tworzenia różnego rodzaju wiązań chemicznych w łańcuchu węglowym, jak również łączenia się z wieloma innymi pierwiastkami. Tak więc istnieje o wiele więcej związków węgla, zarówno występujących w naturze, jak stworzonych przez człowieka, od związków wszystkich innych pierwiastków razem wziętych.

Na podstawie książki dr Penny Le Courteur i dr Jay Burreson
opracował (-)Adam Barlak

Nasze serwisy

Matura 2006

Informatyka

Budowa komputera

Sieci komputerowe

Testy

Historia

Chemia

Kącik kulturalny

Galeria